Mijn interesse in ijshockey is onbestaande, en ik kan het aantal boeken dat ik in het romance-genre las op één hand tellen. Dus waarom is mijn Instagram-algoritme er dan zo rotsvast van overtuigd dat ik interesse ga hebben in een combinatie van de twee? Heated Rivalry, de Canadese serie over de relatie tussen twee gay ijshockeyspelers, heeft ons collectief in een houdgreep. De serie werd al uitgebreid besproken in de media, maar fans weten dat die eigenlijk op een boek gebaseerd is. De Canadese auteur Rachel Reid schreef Heated Rivalry als tweede boek in haar Game Changers-reeks, die ondertussen zes delen telt (het zevende wordt later dit jaar verwacht). Wie zeven boeken over hockey boyfriends al wat veel vindt, wacht nog een verrassing: zogenaamde hockey smut is een hele subcategorie binnen het romance-genre. Heated Rivalry is dus lang niet het enige verhaal over ijshockeyspelers die mekaar naast het ijs plots wel erg leuk blijken te vinden. Het is nu wel met voorsprong het bekendste. 

Het was niemand minder dan Zohran Mamdani die mij uiteindelijk overtuigde om het boek een kans te geven. Op een persconferentie suggereerde hij dat New Yorkers tijdens de aankomende sneeuwstorm gezellig thuis konden blijven en Heated Rivalry lezen, gratis te ontlenen bij de New York Public Library. Ik woon niet in New York, dus ik ging mijn licht opsteken bij mijn lokale boekhandel, Paard van Troje in Gent. Daar bleken ze ongeveer even verbaasd als ik dat ze plots hockey smut verkochten. “Er is niet zo veel vraag naar,” vertelde boekhandelaar Eline De Mey. “Ik denk niet dat mensen het bij ons verwachten. We hebben getwijfeld of we het zouden aanbieden. Maar er is veel over te doen dat het goed is voor de queer community, en dat vinden we heel belangrijk.” Ook voor mij was het de queer-factor die doorslaggevend was. Een boek dat erin slaagt om een queer verhaal tot zo’n ongeziene populariteit te brengen, verdient het om van naderbij bekeken te worden.

Voor wie niet even online is als ik, bied ik hier een korte samenvatting. Heated Rivalry volgt het verhaal van twee ijshockeyspelers, Shane Hollander en Ilya Rosanov. Ze zijn de beste spelers van hun generatie en spelen voor rivaliserende teams, een situatie die hen zo goed als automatisch tot aartsrivalen promoveert. De media smult van het drama. Maar wat niemand weet is dat Shane en Ilya na hun wedstrijden steevast afspreken op een hotelkamer en daar, wel, allerlei expliciete activiteiten uitvoeren die in het boek in uitgebreid detail aan bod komen. Dit arrangement gaat jarenlang door, tot de mannen tot hun eigen ontsteltenis merken dat ze eigenlijk meer in mekaar zien dan een verzameling esthetisch verantwoorde lichaamsdelen. Ze zijn tot over hun in hockeyhelmen gehulde oren verliefd. Wat nu?

Tijdens het lezen bleek al snel dat het genre de naam hockey smut niet gestolen heeft. De eerste expliciete scène begint op pagina vijf en neemt meteen acht bladzijden in beslag. De vier voorgaande pagina’s gaan, zoals misschien wel te voorspellen viel, over hockey. Zo gaat het nog ruim honderd bladzijden door: de hockey wisselt de smut af, en voor de rest valt er bijster weinig te beleven. De hoofdpersonages hebben geen enkele conversatie die niet over hockey of seks gaat. Het gaat zo ver dat het ook hen begint op te vallen, maar ze zien er geen graten in: “Shane couldn’t think of a single reason why they needed to talk to each other anyway,” lezen we halverwege het boek. Nou, ik kan er wel eentje bedenken: zodat ik mij als lezer niet meer zo verveel. Ik vind het niet erg als een boek geen plot heeft, maar dan hoort dat wel opgevangen te worden door complexe personages. Gelukkig komt er vanaf de tweede helft wat schot in de zaak. We beginnen aan de overgang van enemies naar lovers, zoals BookTok het zou formuleren, en die overgang kon wat mij betreft niet vroeg genoeg komen. De hoofdpersonages krijgen eindelijk een persoonlijkheid. Shane en Ilya hebben zowaar al eens een gesprek. Meer nog: die gesprekken gaan niet uitsluitend over hockey. Eens je weet wie de personages eigenlijk zijn, is het heel wat boeiender om bijna vierhonderd pagina’s in hun gezelschap door te brengen.

Heated Rivalry wordt geprezen omdat het stereotypen te lijf gaat, en tot op een zeker niveau klopt dat. Het stigma rond queer topsporters is ook vandaag nog erg groot, en de grootschalige representatie van een relatie tussen twee mannelijke atleten is zonder twijfel waardevol. Een echte ijshockeyspeler, Jesse Kortuem, vond dankzij de reeks al de moed om publiek uit de kast te komen. De reeks wordt ook vaak genoemd als bron van queer joy. Ze biedt de queer community een kans om even zorgeloos fan te zijn, enthousiast te zijn over media waarin eens iets anders te zien is dan de klassieke heteroseksuele genderverhoudingen. In Heated Rivalry mogen queer personages gewoon gelukkig zijn, en worden ze niet ingezet om een tragische verhaallijn aan op te hangen.

Misschien is het net omdat de reeks zo’n positieve impact heeft op de queer community dat een ander element van het boek zo wringt. In het boek komen amper vrouwelijke personages voor. De vrouwen die er wel zijn, bestaan enkel in relatie tot mannen: ze zijn hun echtgenote, hun moeder, hun seksuele verovering. De Amerikaanse striptekenaar Alison Bechdel bedacht een test voor de vrouwvriendelijkheid van media: hebben twee vrouwelijke personages ooit een gesprek dat over iets anders dan mannen gaat? Heated Rivalry is gebuisd. Dit zou teleurstellend zijn in het werk van een mannelijke auteur, maar is dat des te meer in het werk van een vrouw. Niet omdat vrouwen meer verantwoordelijkheid dragen voor het rechttrekken van patriarchale machtsverhoudingen dan mannen, wel omdat ik blijf hopen dat we onszelf als vrouwen wat ernstiger nemen. Dat we tenminste onszelf respecteren, ook als mannen dat niet doen. Zeker omdat Heated Rivalry vooral een vrouwelijk doelpubliek lijkt aan te spreken, is het gebrek aan complexe vrouwelijke personages jammer.

Misschien is het verkeerd om veel morele deugdzaamheid te verwachten van Heated Rivalry. Het boek doelt erop te entertainen, en in dat opzet is het geslaagd. Hoogstaande literatuur is het niet, een perfect voorbeeld van progressieve waarden evenmin. Maar als het boek of de serie wat vreugde kunnen brengen aan de queer community, dan is dat zonder twijfel een goede zaak. We kunnen de laatste tijd wel wat vreugde gebruiken.